Παρασκευή, 6 Δεκεμβρίου 2019

Μήνυμα από την ΑΝΔΡΟΜΕΔΑ: "Κατανόησέ με ή σε καταβροχθίζω"


Δύσκολος τίτλος.
Δύσκολο θέμα - η κακοποίηση των παιδιών, η παντός είδους κακοποίηση, η άσκηση βίας, η σεξουαλική και εργασιακή εκμετάλλευση, η στρατολόγηση για πολεμικούς και τρομοκρατικούς σκοπούς.
Και δύσκολη παράσταση: τόλμημα το ανέβασμα του "Κατανόησέ με ή σε καταβροχθίζω" στο ρηξικέλευθο VAULT από την Θεατρική Ομάδα ΑΝΔΡΟΜΕΔΑ, με τον Κοραή Δαμάτη στο πηδάλιο της σκηνοθεσίας και στην σύνθεση των κειμένων.   
Για νάμαστε ειλικρινείς και έντιμοι με τον εαυτό μας, το θέμα το ξέρουμε.
Κάτι είχε πάρει το μάτι μας σε μια εφημερίδα - αλλά γυρίσαμε σελίδα βιαστικά. Έγραφε για κάπου μακριά!
Και στην τηλεόραση κάτι λέγανε ένα βράδυ, αλλά αλλάξαμε κανάλι. Δεν μας αφορούσε!
Μπα; Αλήθεια;





Και τα παπούτσια, που αγοράζουμε σε τιμές ευκαιρίας, γιατί φτιάχνονται, λέει, εκεί στην Ασία κάπου, στις αναδυόμενες αγορές, με τα φθηνά εργατικά; Κι εκείνα τα ρούχα που πετύχαμε πάμφθηνα στο Μπάλι; Και το κοριτσάκι ή το αγοράκι, που μας έκατσε στην Μπανγκόκ; Και κοίτα τι θυμήθηκα τώρα: εκείνον τον Αμερικανό φίλο, που κάπου στα μέσα του '80 μου την έγραφε Bang Cock - if you know what I mean...

Κι είναι τώρα και τα παιδιά, που ξεβράζονται στις ακτές της Ευρώπης. Της Ευρώπης, που της πέφτει μακριά η Άπω Ανατολή  της εκμετάλλευσης ανηλίκων, η Μέση Ανατολή των παιδιών των ζωσμένων με εκρηκτικά, η Αφρική των κλειτοριδεκτομών... Ακόμη κι η Ελλάδα της πέφτει μακριά, εκείνη η  άλλη Ελλάδα, που πέφτει μακριά κι απ΄την ιλουστρασιόν Ελλάδα της βιτρίνας. Το  Κωσταλέξι - το θυμάται κανείς; Την Μάνη, μόλις πριν από ένα μήνα; Για παιδιά σε εργοστάσια προπολεμικά, έχετε ακούσει; Στα χωράφια και σήμερα ακόμη; 
Έρχεται, λοιπόν, αργά ή γρήγορα η στιγμή που συνειδητοποιούμε ότι στον σύγχρονο κόσμο όλα αφορούν όλους, στεγανά δεν υπάρχουν, τα πάντα και οι πάντες αλληλοσυνδέονται, αλληλεπιδρούν.
Αυτό μας λένε οι νέοι και οι νέες της ΑΝΔΡΟΜΕΔΑΣ: "Μην καμώνεστε πως δεν ξέρετε, πως δεν σας αγγίζουν αυτά, μη γυρνάτε αλλού το βλέμμα!.. Καθαρές κουβέντες. Συνεννοηθήκαμε;"...
Ο Κοραής Δαμάτης πρώτος-πρώτος συνεννοήθηκε, εννόησε, κατανόησε. Έσκυψε πάνω από μαρτυρίες, καταθέσεις, καταγγελίες, ρεπορτάζ, στατιστικές. Έψαξε, βρήκε και συνέθεσε ένα εξαιρετικά πρωτότυπο κείμενο σε συνεχή ροή. Οι πιο  προσωπικές εκμυστηρεύσεις συνδυάζονται εμπνευσμένα με σκηνικές αναπαραστάσεις, με σύντομα θεατρικά  δρώμενα, με ντοκουμέντα από έρευνες και ανατριχιαστικούς αριθμούς από ψυχρές στατιστικές. Οι ρυθμοί λαχανιάζουν, οι καταστάσεις αγχώνουν, τα νούμερα σε πιάνουν από τον λαιμό. Θες να φωνάξεις "Φτάνει!" κι "Ώς εδώ!", αλλά, φευ, εδώ δεν έχεις επιλογή, δεν μπορείς να γυρίσεις σελίδα, ν' αλλάξεις κανάλι.



Επτά νέα παιδιά είν' εκεί μπροστά σου, ιδρώνουν, το αίμα ξεσηκώνεται στις φλέβες τους, τα λόγια τους σε τραβάνε από το μανίκι. Η Φανή Γρύλλη, ο Αντώνης Καραθανασόπουλος, η Ντίνα Κούκου, ο Δημήτρης Μακρής, η Σοφία Ρούβα, ο Γιάννης Τριαντάκης κι η Αναστασία Τσούτση, βιώνουν αυτό, που μπορεί να μη θες να ξέρεις και μας το παρουσιάζουν με τόση και τέτοιαν ένταση, με τόση και τέτοια πειθώ και παραστατικότητα, ώστε να μην είναι βολετό πια να πούμε πως δεν ξέραμε, πως είμαστε αθώοι του αίματος. Δεν υπάρχουν αθώοι πια. Όλοι ξέρουμε - κι όσοι δεν ξέρουμε να πάμε στον Βοτανικό, στο VAULT, στο "Κατανόησέ με ή σε καταβροχθίζω" να μάθουμε, να κατανοήσουμε. Γιατί αν δεν κατανοήσουμε έγκαιρα, τώρα, αυτή η πραγματικότητα, πότε μέσα από το προσφυγικό και το μεταναστευτικό, πότε με την αχρείαστη Κρατική βία και την καταστολή, πότε με το "κοίτα την δουλειά σου και το σπίτι σου" στην κακοποίηση της διπλανής πόρτας, αυτή η αδήριτη, υπαρκτή, απτή, πραγματικότητα μας πλησιάζει όλο και περισσότερο και, ναι, θα μας καταβροχθίσει, στο τέλος...



Δεν θα ξεχωρίσω κάποιον από τους επτά μικρούς ήρωες της υποκριτικής, που βασανίζονται εσωτερικά κι εξωτερικά επί σκηνής και που ολοφάνερα έχουν βασανισθεί πολύ, πάρα πολύ, και στις πρόβες, για να μας περάσουν τα φοβερά τους μηνύματα με λόγια, με χειρονομίες, με ακριβή συντονισμό και συγχρονισμό, με βλέμματα εύγλωττα και μάτια, που γυαλίζουν από το βούρκωμα, το παρ' ολίγον δάκρυ. Το δάκρυ, που κρατιέται εκεί, στην κόγχη, πριν γίνει στάλα και τρέξει, γιατί δεν πρέπει! Γιατί είναι δυνατά τα παιδιά, που παριστάνονται στην σκηνή. Γιατί δεν είναι ρόλοι και πλάσματα της φαντασίας. Γιατί είναι πραγματικά παιδιά, που μεγάλωσαν πριν από την ώρα τους, που πνίγουν την πίκρα, τον πόνο, το γιατί. Όπως στερήθηκαν την παιδική ηλικία, το παιχνίδι, έτσι στερήθηκαν και το δικαίωμα στο δάκρυ, στο κλάμα, στο ξέσπασμα.         
Η εξαιρετική διανομή της παράστασης έχει καθοδηγηθεί από την ευρηματική, στιβαρή, σκηνοθεσία του Κοραή Δαμάτη, που δένει γερά τις επί μέρους σκηνές μεταξύ τους χωρίς χάσματα και κατορθώνει το ακατόρθωτο: να μεταμορφώσει σε θεατρικό λόγο και σκηνική δράση ένα ντοκουμενταρίστικο κείμενο και να το παρουσιάσει μέσα από μια διαρκή ροή αυθεντικών συναισθημάτων, μακριά από διδακτισμούς, στείρα καταγγελτικά κηρύγματα και κούνημα του δαχτύλου. Την ίδια στιγμή, οι αριστουργηματικά φτιαγμένες κούκλες της Ελένης Σουμή έρχονται να υπογραμμίσουν τις ερμηνείες, να μας τις εντυπώσουν, να γεννήσουν συνειρμούς ατομικούς ή συλλογικούς. Προσωπικά, όταν είδα τις αρσενικές κούκλες με τα όστρακα και την θαλασσινή χλωρίδα, σκέφθηκα αμέσως τα προσφυγόπουλα, που, αλίμονο, ξεβράζονται στις ακτές του Αιγαίου...
Μην αποστρέψετε το βλέμμα ξανά. Δείτε το "Κατανόησέ με ή σε καταβροχθίζω", που ανεβαίνει κάθε Τετάρτη και Πέμπτη στις 9, στο VAULT. Ακούστε τα επτά παιδιά της ΑΝΔΡΟΜΕΔΑΣ, ακούστε τα εκατομμύρια παιδιών, που στοιχίζονται πίσω από τα επτά δικά μας και περιμένουν την κατανόηση, τον ξεσηκωμό. Από εμάς τα περιμένουν. Εμάς περιμένουν - μη γελιέστε... Εμάς!

    
          

Τρίτη, 3 Δεκεμβρίου 2019

Ο "ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ" στην σοφή κρίση των παιδιών - και στο "ΓΥΑΛΙΝΟ ΘΕΑΤΡΟ"





Στους περαζόμενους καιρούς, που οι Έλληνες ορίζαν,
κι οπού δεν είχε η Πίστη τως θεμελιωμένη ρίζαν
τότες μιά Aγάπη μπιστική στον Kόσμο εφανερώθη,
κ' εγράφτη μέσα στην καρδιά, κι ουδεποτέ τση ελιώθη.


Ο "Ερωτόκριτος" αποτελεί ανυπέρβλητη κορύφωση της Κρητικής Γραμματείας και αριστούργημα της Μεσαιωνικής λογοτεχνίας. Μέσα από τα λογοτεχνικά του χαρίσματα και την μουσικότητα της γλώσσας, υμνεί και εξυψώνει αρχές και αξίες πανανθρώπινες και διαχρονικές, αξίες που απολάμβαναν ιδιαίτερη αίγλη "σε περαζόμενους καιρούς". Θα ήταν σκόπιμο να τις θυμηθούμε λίγο, οι μεγαλύτεροι, στους τωρινούς καιρούς, τους πιο υλόφρονες και συμφεροντολογικούς.  Και θα ήταν ιδιαίτερα ωφέλιμο να τις ενσταλάξουμε και να τις εντυπώσουμε σταθερά στις νεώτερες γενιές, στα παιδιά, την ώρα που μπαίνουν οι βάσεις του χαρακτήρα τους.
Η Ελληνική και η παγκόσμια κλασική Γραμματεία έχουν να επιδείξουν πολλά αριστουργήματα, που προβάλλουν την άδολη αγάπη, την εντιμότητα και την ειλικρίνεια, την φιλία, τον αληθινό κι ανυστερόβουλο έρωτα, τον ιπποτισμό και την γενναιότητα, την αλληλεγγύη, την ευσπλαχνία... Κι αν υπάρχει μια σπουδαία τάση στο Ελληνικό Παιδικό Θέατρο τα τελευταία χρόνια είναι ακριβώς η στροφή Θεατρικών Ομάδων προς την διασκευή τέτοιων πεζών, ποιητικών ή θεατρικών κειμένων, προκειμένου να παρουσιασθούν σε κοινό τρυφερών ηλικιών με εύληπτο, αλλά συνάμα έντιμο κι άξιο τρόπο. Δεν είναι λίγοι, ως φαίνεται, εκείνοι, που σωστά πιστεύουν ότι στα παιδιά μπορούμε και πρέπει να μιλάμε όπως θα μιλούσαμε σε μεγάλους: με άλλο λεξιλόγιο, με προσεγμένη γλώσσα και προσέγγιση, αλλά με σοβαρότητα, με υπευθυνότητα, αντί για τον συνήθη παιδιάστικο λόγο, που συχνά υιοθετούμε...
Η Ομάδα Παιδικού Θεάτρου του ΓΥΑΛΙΝΟΥ, στην Λεωφ Συγγρού, εμφορείται καταφανώς από τέτοιαν αντίληψη. Πέρυσι, μας έδωσε έναν δεξιοτεχνικά διασκευασμένο "Έμπορο της Βενετίας", με ερμηνείες, σκηνικά και κοστούμια, που σέβονταν το κλασικό κείμενο και το κοινό. Συνεχίζοντας στην ίδια γραμμή, φέτος, προσφεύγει στον Βιτσέντζο Κορνάρο, διασκευάζει τρυφερά, χάρις στην Ελένη Βλάχου, τον "Ερωτόκριτο" και μαγεύει τα παιδιά - και τα λιγότερο παιδιά, που τα συνοδεύουν - με μια κλασική ιστορία ιπποσύνης, αγάπης, πίστης και ηρωισμών. Η βασική συνταγή της σκηνικής μαγείας είναι εκεί: ό έρωτας δύο νέων παιδιών, η πίστη, οι αγωνίες για την κατάληξη του ειδυλλίου, κόντρα στον αρνητικό οικογενειακό περίγυρο, οι κοινωνικές διαφορές, οι μάχες και οι ηρωικοί αγώνες τόσο για την πατρίδα όσο και για την καρδιά της Αρετούσας.
Η Ελένη Βλάχου έχει διασκευάσει το πρωτότυπο των 10.000 πυκνών στίχων  Κρητικής διαλέκτου, στην κοινή, αλλά όχι και απλοποιημένη, σύγχρονη Ελληνική γλώσσα, ώστε να γίνει πιο προσβάσιμο, και έχει επικεντρωθεί ιδιαίτερα στην προβολή των αρχών και αξιών, που διέπουν τους χαρακτήρες και ολόκληρη την εποχή της ιπποσύνης. Στο ίδιο πνεύμα της εξευγενισμένης διασκευής κινείται με μαεστρία και και η σκηνοθεσία της, ώστε να διατηρεί μεν την αγωνία των θεατών για την κατάληξη των επί μέρους επεισοδίων και την κατάληξη του όλου έργου, χωρίς, όμως, να προσφεύγει σε απεικόνιση βίας ή άλλων ακροτήτων. Καθώς η παράσταση είναι έργο συνόλου, με όλους τους χαρακτήρες διαρκώς επί σκηνής, στο ίδιο επίπεδο παραμένει και η υποκριτική γραμμή, την οποία ακολουθούν πιστά όλοι οι ηθοποιοί. Αποφεύγονται σοφά οι κραυγές και οι άγριοι τόνοι και δημιουργείται, τελικά, ένα ενιαίο ερμηνευτικό σύνολο ακριβούς και αξιοσημείωτης αισθητικής.  Η ένταση των συναισθημάτων περνάει στον θεατή με πιο υποδόριους τρόπους, η ειλικρίνειά τους δεν χρειάζεται φωνασκίες και χειρονομίες για να εντυπωθεί. Τα παιδιά το καταλαβαίνουν αυτό περισσότερο από τους ενήλικες!
Η πλάστιγγα της παράστασης γέρνει προς τον λυρισμό περισσότερο παρά προς τα επικά στοιχεία της πλοκής και των ηρώων του έργου. Εύλογα, επομένως, τον λυρισμό υπηρετεί και αναδεικνύει η πρωτότυπη μουσική του Ηλία Βαμβακούση, την οποία, όπως και στον περσινό "Έμπορο της Βενετίας", εκτελεί ο ίδιος ζωντανά, πλάι στους πρωταγωνιστές. Οι μελωδίες του ντύνουν ανάλαφρα τους στίχους της Ελένης Βλάχου, γίνονται τραγούδια και διαχέονται ευχάριστα στην αίθουσα.



Ιδιαίτερη μνεία οφείλεται στα σκηνικά και στα κοστούμια, που χαρακτηρίζονται από μιαν ευπρόσδεκτη λιτότητα, η οποία προβάλλει την ιδιοφυή τους λειτουργικότητα. Αξίζουν εδώ ιδιαίτερα συγχαρητήρια στις Κυρίες Θάλεια Μέλισσα και Βασιλική Σύρμα. Δεν θα μπω σε λεπτομέρειες, για να μη χαλάσω τα στοιχεία της έκπληξης, αλλά με τις ευφάνταστες και εμπνευσμένες ιδέες και λύσεις τους, εξάπτουν δημιουργικά την φαντασία των παιδιών - που είναι κι αυτό ένα από τα ζητούμενα του καλού παιδικού θεάτρου.     
Συμπερασματικά, η φετινή παραγωγή του "Ερωτόκριτου" από την Κυρία Εύη Κουρεμένου και το  Γυάλινο Θέατρο αποτελεί ένα αναμφισβήτητα κερδισμένο στοίχημα - κερδισμένο και από τα παιδιά και τους γονείς, που τα συνοδεύουν. Καθόλου τυχαίο το ότι το θέατρο ήταν κατάμεστο και ότι σ' όλη την διάρκεια της παράστασης δεν ακουγόταν κιχ. Όταν καταφέρνεις και κρατάς τα παιδιά τόσο συγκεντρωμένα, κάτι καλό κάνεις. Αλλιώς δεν γίνεται! 

 

 
GreekBloggers.com