Δευτέρα, 12 Νοεμβρίου 2018

Μια "ΜΑΝΑ", μα ποια μάνα;




Μιλάμε συχνά για τον ρόλο της Μάνας στην οικογένεια και, κατ' επέκταση, στην κοινωνία. Ακόμη περισσότερο, τα τελευταία χρόνια, που έχουν ευνοήσει μια συνολική αναθεώρηση κατεστημένων αξιών και προτύπων, μιλάμε για τον ρόλο της Μάνας, όπως και της οικογένειας, στην Ελληνική κοινωνία, στην διαμόρφωση, στην εξέλιξή της.


Το θεατρικό του Σταμάτη Πακάκη με τον τίτλο "ΜΑΝΑ", που ανέβηκε στο "FAUST" και θα εξακολουθήσει να παίζεται τουλάχιστον ώς τις 28/12, έρχεται στην πιο κατάλληλη στιγμή για να αποτυπώσει τρόπους, συμπεριφορές και εκδοχές της Μάνας, που ξέρουμε και που μας προβληματίζουν. Και εικονογραφεί με τον πιο έντονο και αποτελεσματικό τρόπο τις επιπτώσεις, τους τύπους των παιδιών, που διαμορφώνονται υπό την ακατάλυτη επιρροή της Μάνας και που θα αποτελέσουν τις Μάνες και τους "ενήλικους" του αύριο, τους παράγοντες της αυριανής οικογένειας και της αυριανής κοινωνίας.



Σε ένα πλαίσιο αρχετυπικών ρόλων, που στο πέρασμα των αιώνων πιθανότατα δεν έχουν ουσιαστικά αλλάξει τόσο πολύ όσο μπορεί να νομίζουμε, ο Πατέρας βγαίνει από το σπίτι για να εξασφαλίσει την επιβίωση των μελών της οικογένειας, που θα προσφύγουν στην κρίση ή στην βοήθειά του μόνο σε έσχατη ανάγκη, ενώ η Μάνα παραμένει αμετακίνητη στον πυρήνα της οικιακής και οικογενειακής ζωής, έχοντας τον πρώτο και αμεσότερο λόγο στην διαμόρφωση των παιδιών. Λιθαράκι λιθαράκι χτίζει τον χαρακτήρα τους, χρησιμοποιώντας όλα τα διαθέσιμα θεμιτά κι αθέμιτα όπλα από τις νουθεσίες και τα κηρύγματα μέχρι τους συναισθηματικούς εκβιασμούς. Ειδικά η χωρίς όριο εκμετάλλευση συναισθημάτων αποτελεί το πιο κρίσιμο όπλο στην φαρέτρα της - κι είναι αυτό ένα όπλο, που δεν διστάζει να χρησιμοποιήσει σε οποιαδήποτε ηλικιακή φάση κι αν βρίσκεται η ίδια ή τα παιδιά της. Άλλοτε δουλεύει και διεκπεραιώνει τον ρόλο της φανερά και φωναχτά κι άλλοτε λειτουργεί υποδόρια, υπαινικτικά, σιωπηλά. Αλλά, πάντως, πάντα κάνει την δουλειά, που θεωρεί πως είναι ταγμένη να κάνει, διαιωνίζοντας ατομικά, οικογενειακά και κοινωνικά πρότυπα.



Ο Σταμάτης Πακάκης ως συγγραφέας και σκηνοθέτης υφαίνει με όλα αυτά τα υλικά ένα εφιαλτικό όνειρο ή ένα παραμύθι σκοτεινό, που φωτίζεται, χρωματίζεται, εντυπώνεται στον θεατή χάρις σε μια σειρά αριστοτεχνικών μα και πολύ λειτουργικών επιλογών.
Τίποτε δεν έχει αφεθεί στην τύχη, όλα έχουν μελετηθεί ήδη από τον τρόπο με τον οποίο οι ηθοποιοί υποδέχονται τους θεατές στο θέατρο και στην παράσταση ώς το τελευταίο λεπτό του έργου: εξαιρετικό μακιγιάζ από την Cathy Jones, συνδεδεμένο άμεσα με τους χαρακτήρες, καίριοι φωτισμοί από την εγνωσμένης αισθητικής φωτογράφο Αναστασία Λουκρέζη, χαρακτηριστικά κοστούμια της Δανάης Σταματίου, κινησιολογία χορογραφημένη με χειρουργική ακρίβεια, με τόση εντέλεια, που μαρτυρά μελέτη και διείσδυση στους χαρακτήρες από την Εύη Τσακλάνου.     


 
Ο Σταμάτης Πακάκης αεικίνητος, αλωνίζει την σκηνή ως Ύπνος, γιος της Νύχτας, ζιζάνιο, δαίμονας με όλες τις έννοιες και αποχρώσεις του όρου. Σύμμαχος, συμπαίκτης, φίλος, εχθρός, ωθεί την δράση ή και την εκβιάζει με μαεστρία. Ο Ύπνος, που αναστατώνει τον ύπνο και τον ξύπνο μας, εισβάλλει ακάλεστος στο τραπέζι και στο κρεβάτι, στο συνειδητό και στο υποσυνείδητο.



Η Ειρήνη Μελά, ιδανικά την ατόφια Μάνα - Μάνα σύμβολο, Μάνα σχήμα, Μάνα χειριστική και Μάνα οδοστρωτήρας, Μάνα απόλυτη σε ρόλο απόλυτο, κυρίαρχο, ασυμβίβαστο στο σπίτι, στην οικογένεια, στην ζωή των άλλων. Ανατριχιαστική μερικές φορές. Δύσκολο να αποφασίσεις αν πορεύεται και ενεργεί ενσυνείδητα και εν γνώσει των συνεπειών, δύσκολο να καταλήξεις αν την μισείς ή την αποστρέφεσαι, αν την κατανοείς, αν την λυπάσαι ή την φοβάσαι. Στο κάτω-κάτω, είναι η Μάνα σου!..



Ο Άρης Ηλίας Τοπάλογλου, με ένα εξαιρετικά ταιριαστό physique για τον ρόλο του "Αγοριού", είναι πέραν πάσης αμφιβολίας ο Άντρας-αγόρι, ο Άντρας-παιδί, ο Ενήλικος-ανήλικος, ευνουχισμένος, ευάλωτος, πιασμένος εσωτερικά κι εξωτερικά στον ιστό, που του ύφανε - ανεπαισθήτως ; - η Μάνα, μετέωρος, εκκρεμής εφ' όρου ζωής, με τέλος προδιαγεγραμμένο, με τέλος ακόμη και πριν τελειώσει!




Η Ουρανία Φουρλάνου, κόρη-πορσελάνινη κούκλα, μια κούκλα, όπως αυτές, που είχαν για διακόσμηση στο σαλόνι πολλά παλιά σπίτια, εύθραυστη κούκλα, μια μάσκα σταθερή το πρόσωπό της, απαράλλαχτη έκφραση στην λύπη και στην χαρά, στην αγάπη και στο μίσος - πώς να προβλέψεις την εσωτερική μεταμόρφωση, πώς να φυλαχτείς από το κοφτερό μαχαίρι; Αλίμονο σαν βγει από το μπαούλο!



Η Ευφημία Καλογιάννη, κόρη με αέρα άνεσης, αυτοπεποίθησης, χειραφέτησης, κόρη, που αποπνέει αμφισβήτηση και πρόκληση, που εκθέτει στην κοινή θέα το καλλίγραμμο σώμα της μα και την συναισθηματική της έκρηξη, τον σπαραγμό στα αδιέξοδα, κόρη με τις πιο πολλές, ίσως, πιθανότητες να αναπαραγάγει στην ώρα της το στερεότυπο της Μάνας.




Στον αντίποδα, η Μαρίνα Κονταρίνη, κόρη ανασφαλής, κόρη στον δικό της κόσμο. Αγκαλιά με τον αρκούδο της. Σε διάλογο με τον φανταστικό της αυτό φίλο, ένα alter ego, που γίνεται απαιτητικό, ζητάει την αλήθεια, όταν το ψέμα και το κρυφτό εξαντλούνται πια. Η κόρη της Κονταρίνη χρειάζεται προσανατολισμό, κατεύθυνση, κάλυψη. Μπορεί ο Ύπνος να κάνει κάτι; Κι αν μπορεί, αρκεί;




Συμπερασματικά, η "ΜΑΝΑ" του Σταμάτη Πακάκη μας φέρνει ενώπιους ενωπίοις με μια σειρά από λιγότερο ή περισσότερο επώδυνες και προβληματικές καταστάσεις, που συναντώνται στην καθημερινότητα όλων μας, στο σπίτι μας ή στο διπλανό διαμέρισμα, στην οικογένεια του φίλου ή του εξαδέλφου. Οι χαρακτήρες είναι αντίστοιχα οικείοι, γνώριμοι. Στερεοτυπικοί χαρακτήρες, που αναπαράγονται και επιβιώνουν χρόνια, ρούχα, που μας στενεύουν, αλλά επιμένουμε να τα φοράμε, γιατί μας τα φόρεσαν και τα συνηθίσαμε, γιατί δεν έχουμε το θάρρος να τα πετάξουμε από πάνω μας, γιατί, όταν πια το νοιώθουμε ή το παραδεχόμαστε ότι μας πνίγουν, μπορεί νάναι αργά για ριζικές ενέργειες.
Γι' αυτό και θεατρικά κείμενα, όπως η "ΜΑΝΑ" μπορούν να αποδειχθούν ωφέλιμα, ψυχαγωγικά με την κυριολεκτική του όρου έννοια: μήπως, δηλαδή, και ξυπνήσουμε έγκαιρα από τον ύπνο, έτσι που μας πονηρεύει ο Ύπνος...
Γι' αυτό να πάτε ώς το FAUST μια Παρασκευή στις 9, το βράδυ!   

            


            

Δευτέρα, 5 Νοεμβρίου 2018

"Η ΨΙΛΙΚΑΤΖΟΥ" - που μας αφορά



Πατριάρχης του Ελληνικού bloogging θεωρείται καλώς ή κακώς ο κ. Νίκος Δήμου, μια αναμφίβολα ευφυής αν και αμφιλεγόμενη, προσωπικότητα, που έδειξε και στην συνέχεια χάραξε τον δρόμο και τους τρόπους τήρησης ενός ιδιωτικού ημερολογίου τύπου "Dear Diary". Ιδιωτικού και βουβού, που, όμως, μέσα από την επανάσταση του Διαδικτύου έγινε δημόσιο, διαδραστικό, επηρεαστικό.
Ακολούθησαν έκτοτε πολλές και ποικίλες γενιές Ελλήνων bloggers, πολλοί από τους οποίους άφησαν με την γραφή τους, την θεματολογία τους και την προσωπικότητά τους έντονο στίγμα στην προ Facebook περίοδο και ειδικά στην πρώτη δεκαετία του αιώνα μας. Ήταν μια ιδιάζουσα δεκαετία αυτή: από την μια πλευρά διανύαμε τα τελευταία χρόνια κοινωνικής αμεριμνησίας, ουσιαστικά ανυποψίαστοι για τα τότε επερχόμενα δεινά, ενώ, από την άλλη πλευρά, πολλοί συναισθανόμασταν ότι ο τρόπος της ζωής μας άγγιζε πια τα όριά του, το κούφιο lifestyle άρχιζε να εξαντλείται και να εξαντλεί, να βρίσκει τοίχο.
Όσο κι αν δεν οσμιζόμασταν την έκταση της τραγωδίας, διαβλέπαμε τα πρώτα κοινωνικά αδιέξοδα. Και, όπως ήταν φυσικό, το blogging στις συνθήκες αυτές αποτέλεσε το ιδανικό μέσο εξωτερίκευσης προβληματισμών και ανησυχιών. Μέχρις υπερβολής, θα πουν κάποιοι αντιρρησίες, αφού όλοι γίναμε ξαφνικά σχολιαστές, ρεπόρτερς και αρθρογράφοι!
Παρ' όλ' αυτά υπήρξαν ανάμεσά μας ξεχωριστές φωνές και μία από αυτές ανήκε σε μια πρώην Ψιλικατζού, που με αυτό ακριβώς το ψευδώνυμο έγραφε ασταμάτητα για όλα όσα έβλεπε από το κοινωνικό μετερίζι της. Η γλώσσα της ρέουσα και ακατάσχετη, η παρατηρητικότητα και τα σχόλιά της εξαντλούσαν όλη την γκάμα από το χιουμοριστικό ώς το επώδυνο, η διεισδυτικότητά της παροιμιώδης. Η Κωνσταντίνα Δελημήτρου, η πραγματική Ψιλικατζού πίσω από την διαδικτυακή προσωπικότητα xpsilikatzoy, μας περνούσε όλους ψιλό γαζί και το έκανε καλά και επίμονα, το έκανε χωρίς παραχωρήσεις και, κυρίως, ευφημισμούς. Παράλληλα, όμως, ανέβαινε τον δικό της Γολγοθά, πέρναγε μια δική της, πολύ προσωπική, περιπέτεια, καθώς όλην εκείνη την περίοδο πάλευε με την υπογονιμότητα, την δυσκολία σύλληψης. Πολεμούσε με νύχια και με δόντια, καιγόταν ολόκληρη ψυχή τε και σώματι για να αποκτήσει παιδί!
Οι περισσότεροι από μας - οι άνδρες, οπωσδήποτε, αλλά ίσως και πολλές γυναίκες - αδυνατούμε να συλλάβουμε σε όλες του τις διαστάσεις τον διακαή πόθο της απόκτησης παιδιού - ειδικά από κάποια που δεν μπορεί. Ακόμη περισσότερο, δεν μπορούμε καν να φαντασθούμε την απίστευτη ψυχική και σωματική ταλαιπωρία μιας γυναίκας, που δοκιμάζει τα πάντα για να το καταφέρει. Κι όταν λέμε τα πάντα εννοούμε τα πάντα: από σεξουαλικές στάσεις και τις πιο απίθανες ώρες συνεύρεσης μέχρι ειδικά διαιτολόγια, ψυχολογική υποστήριξη, ματζούνια, κομπογιαννίτικες συμβουλές, φάρμακα και επεμβάσεις. Με κόστος υλικό και ψυχολογικό τεράστιο, με αποτελέσματα αβέβαια. 
Από την άποψη αυτή το βιβλίο "Η ΨΙΛΙΚΑΤΖΟΥ" της Κωνσταντίνας Δελημήτρου, που κυκλοφόρησε to 2007, τάραξε τα νερά. Ρίχνοντας ένα βότσαλο στην ήσυχη λίμνη της ματαιοδοξίας μας, η φίλη blogger έκανε το ευρύτερο κοινό κοινωνούς μιας πτυχής της ζωής της, που είναι πτυχή σιωπηλή της ζωής αρκετών γυναικών, που συζητιέται ψιθυριστά, που συζητιέται κουτσομπολίστικα, που συνοδεύεται από βλέμματα οίκτου και συγκατάβασης, που κρύβει πολύ πόνο και πολλή εκμετάλλευση.
Αυτό το βιβλίο, που συγκλόνισε πολλούς από μας πριν από 10 και πλέον χρόνια, διάλεξε φέτος ο Δημήτρης Καρατζιάς να το διασκευάσει για το θέατρο και να το ανεβάσει στον ρηξικέλευθο - και ανανεωμένο φέτος! - Πολυχώρο του VAULT στον Κεραμεικό.
O Καρατζιάς, ως σκηνοθέτης και ως ψυχή του VAULT, μας έχει συνηθίσει, η αλήθεια είναι, σε επιλογές , που θρυμματίζουν την άγνοια, τον εφησυχασμό, την αταραξία, και το ίδιο κάνει και τώρα με την "Ψιλικατζού" της Δελημήτρου. Παίρνει μιαν οδυνηρή κατάσταση, που συνήθως εξελίσσεται υποδόρια και στα σκοτεινά, την τοποθετεί στο κέντρο της σκηνής, την φωτίζει με έντονο κι ασίγαστο φως, χωρίς διακυμάνσεις, γλύκες και στρογγυλέματα, την αντιπαραθέτει με τα χτυπητά κι ελκυστικά χρώματα του φυσικού σκηνικού της αφηγήτριας, τα χρώματα και τα σχήματα του ψιλικατζίδικου. Και μας την φωτίζει όσο ποτέ άλλοτε όσο κανείς άλλος! Κι όπως δεν την κρύβει η αφηγήτρια, έτσι κι εμείς δεν μπορούμε με τίποτε πια να αποστρέψουμε το βλέμμα από αυτή την πραγματικότητα. Δεν μας αφήνει η αφηγήτρια, δεν μας αφήνει ούτε κι ο Καρατζιάς με το στήσιμό του. Θα τα ακούσουμε όλα, τα χαριτωμένα και τα πικάντικα και τα δραματικά, θα τα μάθουμε όλα, θα γελάσουμε και θα κλάψουμε, ενώπιοι ενωπίω με την ψιλικατζού, εκεί, δίπλα στον πάγκο της ταμειακής, ακουμπώντας στο ράφι με τα τσιγάρα. 
Πόσο εύκολο είναι, άραγε, να αναδειχθεί μια προσωπική τραγωδία ανάμεσα στις σοκοφρέτες και στις τσιχλόφουσκες, στα γαριδάκια, στα κρουασάν και στα μπισκότα;
Ο Καρατζιάς το καταφέρνει αβίαστα, πάντως. Πρώτ' απ' όλα, κρατάει τα βασικά στοιχεία της πρωτότυπης αφήγησης: την αμεσότητα του λόγου και την ειλικρίνεια, το χιούμορ, που στην οριακή στιγμή σώζει από το χείλος της αβύσσου. Κι ύστερα, με σοφία αποδέχεται και κατανοεί πως τέτοιες καταστάσεις υπάρχουν στην καθημερινότητα, συνυπάρχουν με τόσες άλλες, που τρέχουν στην ζωή των ανθρώπων ταυτόχρονα. Με το σκηνικό, που στήνει μαζί με τους Μάνο Αντωνιάδη και Μάριο Βουτσινά, με τα φώτα, τα χρώματα, κάποια στοιχεία, που ακουμπούν σε pop art a la Ελληνικά, καταλήγει να τονίσει την αντίθεση, που τελικά δεν είναι παρά η αντίθεση ανάμεσα στην μέση, τακτοποιημένη, ζωή των πολλών ανθρώπων και την ζωή κάποιων άλλων, λιγότερων και λιγότερο τυχερών.
Η δύναμη του κειμένου της Δελημήτρου πηγάζει από την ειλικρίνεια των περιγραφών της, την μαχητικότητα και το πείσμα της, το αστείρευτο πνεύμα, με το οποίο χειρίζεται την κατάσταση, ακόμη και στις πιο δύσκολες στιγμές. Αυτήν την Δελημήτρου, αυτή την προσωπικότητα, βγάζει μπροστά η θεατρική διασκευή. Ως άλλη Ψιλικατζού, η Λένα Ουζουνίδου εισβάλλει ορμητικά στο σκηνικό και το κατακυριεύει ευθύς εξ αρχής! Εκ χαρακτήρος και εξ ιδιοσυγκρασίας τα λέει όλα για όλους, όπως τα σκέπτεται, όπως τα νοιώθει, όπως τα ζει... Και μας κάνει να τα ζήσουμε κι εμείς. Είναι στιγμές όπου η Λένα Ουζουνίδου είναι κυριολεκτικά συγκλονιστική, βουρκώνει και βουρκώνουμε κι εμείς - και δεν είναι διόλου λίγες οι στιγμές αυτές στην ροή του έργου. Κι αμέσως μετά, με χαρακτηριστικό Δελημητρικό στυλ γραφής και ζωής, θα ενθέσει μια καίρια ατάκα, θα διαλύσει έγκαιρα τον ιστό της της απελπισίας, θα χαμογελάσει και θα χαμογελάσουμε κι εμείς. Αυτή είναι η ζωή, τέτοια είναι η αναθεματισμένη, έχει τα πάνω και τα κάτω, έχει κλάμα, έχει γέλιο - κι εμείς θα την παλέψουμε μ' όλα τα μέσα, θα την ζήσουμε έτσι κι αλλιώς!       
Για να σπάσει τον μονόλογο, ο Καρατζιάς με μαεστρία εισάγει στην θεατρική πράξη την αδελφή της αφηγήτριας, την οποία ενσαρκώνει η Άννα Ψαρρά, αναλαμβάνοντας να επεξηγήσει και να σχολιάσει τα λεγόμενα της πρωταγωνίστριας, να θυμίσει τα  λόγια και τους τρόπους των γιατρών, να βάλει τα πράγματα στην θέση τους, όπου χρειαζόταν. Εξαιρετική και λειτουργική η ιδέα του σκηνοθέτη, αλλά επίσης χαρισματική στον παρεμβατικό αυτό ρόλο η Άννα Ψαρρά!
Ο Μάνος Αντωνιάδης αποδεικνύει γι' άλλη μια φορά το θεατρικό του ένστικτο, γράφοντας και εδώ μιαν ιδιαίτερα υποβλητική μουσική και, κυρίως, ένα υπέροχο, μελαγχολικό, τραγούδι, απόλυτα ενταγμένο στο κλίμα της παράστασης και του κειμένου.
Για όλους αυτούς τους λόγος, το κείμενο της Δελημήτρου, την σκηνοθεσία και το στήσιμο του Καρατζιά, το παίξιμο της Ουζουνίδου και της Ψαρρά, την μουσική του Αντωνιάδη, αξίζει να δείτε την "Ψιλικατζού" στο VAULT.
Να την δείτε γιατί η περιπέτεια της Κωνσταντίνας Δελημήτρου πρέπει να γίνει αντικείμενο συζήτησης και να γίνει ανοιχτά, όχι στα μουλωχτά. Ούτε ντροπή είναι ούτε κατάρα. Κατάσταση, που αντιμετωπίζεται είναι. Με υπεύθυνη επιστημονική αντιμετώπιση, με σωστές επιλογές, με ανθρώπινη στήριξη.
Και γι' αυτό μας αφορά όλους, τελικά.
Γι' αυτό να πάτε να την δείτε.
Κυρίως αν νομίζετε πως δεν σας αφορά, τότε να πάτε οπωσδήποτε να την δείτε! 


ΗΜΕΡΕΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΕΩΝ: Τετάρτη, Πέμπτη, Παρασκευή, Σάββατο στις 21:15 και Κυριακή στις 18:30
ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 70’ (χωρίς διάλειμμα)
ΤΙΜΕΣ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ
Γενική είσοδος: 13 ευρώ
Φοιτητές / Σπουδαστές / Κάτοχοι κάρτας πολυτέκνων / ΑμΕΑ / Κάτοχοι κάρτας ανεργίας (ΟΑΕΔ): 10 ευρώ
Πολυχώρος VAULT THEATRE PLUS
Μελενίκου 26, Γκάζι, Βοτανικός            
     

 
 
GreekBloggers.com