Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΣΟΥΜΕΛΑ στην Νίκαια...

«Eν Eλλάδι υπήρχαν οι Πόντιοι, αλλά δεν υπήρχεν ο Πόντος. Mε την εικόνα της Παναγίας Σουμελά ήλθε και ο Πόντος!».

Μ' αυτή την δήλωση, ο Υπουργός Προνοίας του Ελευθ. Βενιζέλου, Λεωνίδας Ιασωνίδης, πανηγύρισε το 1930 την μεταφορά της εικόνας της ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΣΟΥΜΕΛΑ στην Ελλάδα. Ένα από τα ιερότερα σύμβολα και κειμήλια των Ποντίων έβγαινε ξανά στο φως και ερχόταν στην μητέρα πατρίδα, 8 χρόνια μετά την μεγάλη εθνική καταστροφή του '22 και 7 χρόνια, μετά την καταστροφή του ιστορικού μοναστηριού από τους Τούρκους. Από το 1923 ώς το 1930, η εικόνα παρέμενε σε μια κρύπτη, όπου την είχαν τοποθετήσει οι τελευταίοι μοναχοί, πριν εγκαταλείψουν το μοναστήρι, για να σωθούν, και χρειάστηκε μια ειδική συνεννόηση του Βενιζέλου με τον Ινονού για να επιτραπεί σε αντιπροσωπεία να επιστρέψει στα πατρογονικά χώματα των Ποντίων, να βρει την εικόνα και να την φέρει στην Ελλάδα. 

Η εικόνα περιβάλλεται από μύθους συνήθεις για τέτοια ιερά κειμήλια. Σύμφωνα με την παράδοση, το 386 οι Aθηναίοι μοναχοί Bαρνάβας και Σωφρόνιος οδηγήθηκαν στις απάτητες βουνοκορφές του Πόντου, έπειτα από αποκάλυψη της Παναγίας, με σκοπό να ιδρύσουν το μοναχικό της κατάλυμα. Eκεί, σε σπήλαιο της απόκρημνης κατωφέρειας του όρους, σε υψόμετρο 1063 μέτρων, είχε μεταφερθεί από αγγέλους η ιερή εικόνα της Παναγίας της Aθηνιώτισσας, την οποία, πάντα κατά την παράδοση, είχε εικονογραφήσει  ο Ευαγγελιστής Λουκάς. 
Η εικόνα θεωρείται θαυματουργή, αλλά πολύ πέρα από την υποκειμενκή θεώρηση και την θρησκευτική αξιολόγηση η σπουδαιότητά της έγκειται στο ότι αποτελεί ιερό σύμβολο και κειμήλιο των Ποντίων, του Πόντου, μιας μακράς Ελληνικής εθνικής παράδοσης, κομμάτι ακέραιο της μακραίωνης παρουσίας του Ελληνισμού και της Ορθοδοξίας σε μια χαμένη σήμερα πατρίδα. 

H εικόνα φιλοξενήθηκε για 20 χρόνια στο Bυζαντινό Mουσείο της Aθήνας. Πρώτος ο Λεωνίδας Iασωνίδης πρότεινε το 1931 τον επανενθρονισμό της Παναγίας Σουμελά σε περιοχή της Eλλάδας. Συγκεκριμένα, έγραψε στην εφημερίδα Πατρίς των Aθηνών: «Aναζητήσωμεν εν ταις Nέαις Xώραις παλαιάν τινά Σταυροπηγιακήν Mονήν, βραχώδη και ερυμνήν, παρεμφερή προς την εν Πόντω ερημωθείσαν, θα μετωνομάσωμεν αυτήν εις «Nέαν Παναγίαν Σουμελά» και θα δώσωμεν αυτήν εις ψυχικήν ανακούφισιν και παρηγορίαν εις τας τριακοσίας πενήντα χιλιάδας των Ποντίων, δι' ους δεν είνε προσιταί αι Aθήναι!. Kαι θα δίδεται ούτω και πάλιν η ευκαιρία εις τον γενναιόψυχον τούτον Λαόν να συγκροτή τας πανηγύρεις και να συνεχίζη τας τελετάς και να εμφανίζη τας αλησμονήτους εκείνας κοσμοσυρροάς κατά τας επετείους της Παρθένου εορτάς, ασπαζόμενος την εικόνα των 17 Ποντιακών αιώνων, αισθανόμενος τα παλαιά της συγκινήσεως ρίγη, αναβαπτιζόμενος εις την προς την πατρίδα πίστιν και τραγουδών εν συνοδεία της Ποντιακής λύρας το αλησμόνητο τραγούδι:

Eμέν Kρωμναίτε λένε με

Kανέναν κι φογούμαι.

Ση Σουμελάς την Παναγιάν

θα πάγω στεφανούμαι!»

Τελικά, το 1951 ο Kρωμναίος οραματιστής και κτήτωρ Φίλων Κτενίδης έκανε πράξη την επιθυμία όλων των Ποντίων, με τη θεμελίωση της Νέας Παναγίας Σουμελά στις πλαγιές του Βερμίου, στην Καστανιά της Βέροιας.    

Την Παρασκευή, 10/6/2016, ο Ναός των Αγίων Αποστόλων στην Νίκαια υποδέχθηκε με τιμές πιστό αντίγραφο της εικόνας, που τιμούν και λατρεύουν όχι μόνον οι Πόντιοι, αλλά και όλοι οι Έλληνες. Από την υποδοχή αυτή προέρχεται και το φωτογραφικό υλικό, που ακολουθεί. 

Υ.Γ.: Οι ιστορικές πληροφορίες προέρχονται από την Wikipedia  

   

"Η Μυστική Άνοιξη" του Σωτήρη Νικόλα Κάσσου

Η κλασική μουσική θεωρείται δικαίως η μεγάλη αδικημένη στην Ελλάδα. Κι αυτό μολονότι και σπουδαίοι συνθέτες υπήρξαν και υπάρχουν και σημαντικές συνθέσεις - μερικές από τις οποίες, μάλιστα, βασίσθηκαν σε γνωστούς Ελληνικούς σκοπούς και μελωδίες της δημοτικής μουσικής παράδοσης. Παράλληλα, η χώρα ευλογήθηκε να γεννήσει μοναδικούς βιρτουόζους μουσικούς και τραγουδιστές, οι οποίοι εξαναγκάσθηκαν από τις συνθήκες να μεγαλουργήσουν στο εξωτερικό. Ονόματα δεν χρειάζεται να αναφέρουμε. Είναι γνωστά και μας κάνουν υπερήφανους...

Ευτυχώς, παρ' όλες τις αντιξοότητες, η Ελλάδα εξακολουθεί να γεννά ταλέντα στον δύσκολο αυτό χώρο. Ταλέντα, που μελετούν, αγωνίζονται, πασχίζουν με νύχια και με δόντια να μοιρασθούν το θείο χάρισμα της μουσικής τους δημιουργίας.
Ο Σωτήρης Νικόλας Κάσσος είναι ένα από αυτά τα ταλέντα της νεώτερης γενιάς. Γράφει, συνθέτει, διευθύνει και παίζει μουσικές, που προσφέρουν ανάταση και διευκολύνουν την διάδοση μιας άλλης, ξεχωριστής, ωραιότητας, που, όπως έχει γραφτεί, θα σώσει τον κόσμο! Είθε...   

Με αφορμή την παρουσίαση του έργου του "Η Μυστική Άνοιξη", αύριο, 23/4, σε ένα εξαιρετικά καλαίσθητο καλλιτεχνικό στέκι νέων ανθρώπων, κοντά στην Πανεπιστημιούπολη, το GiocondArt, ο Σωτήρης Νικόλας Κάσσος έγραψε ένα κείμενο, που μας εισάγει στην σύνθεση αυτή. Το αναδημοσιεύω εδώ, με την άδειά του - και συνιστώ σε όσους μπορούν να δώσουν το παρών. Είναι καιρός να πάψει να είναι μυστική η κλασική μουσική δημιουργία στην Ελλάδα - κι ο κ. Κάσσος με το σχήμα ΙΕΡΑΞ, που συντονίζει είναι μια πολύ καλή αφορμή γι' αυτό!

"Η ανθρωπότητα έχει σημαδευτεί από την μυσταγωγία της Ανοίξεως. Όλη η Φύση, φαίνεται να συμμετέχει σε ένα δρώμενο, το οποίο ο άνθρωπος, αν και μέρος του, δύναται να το παρακολουθήσει ως θεατής. Δυνάμεις περίεργες και άλλες ενεργές ξυπνάνε και ταλαντεύουν υπάρξεις και οντότητες, οι οποίες αναγεννώνται ή πλέκονται σε ένα ερωτικό δίχτυ, γεμάτο μυρωδιές, άνθηση και ένωση με την Ουσία. 

Όποια οντότητα έχει τα βασικά μέρη της ψυχής, παρασύρεται ανίκανη να αντισταθεί σε αυτή την μύηση, με την ελπίδα της ανάστασης. Όπως μια φυγή του Μπαχ, η οποία θα μπορούσε να συνεχίζεται αιώνια, έτσι και η συνεχής αναγέννηση, σε μια χειμαρρώδη ροή, γίνεται φανερή την Άνοιξη.

Είναι το θείο δράμα του θανάτου και της ανάστασης, το οποίο εν κρυπτώ διαδραματίζεται και στο σύμπαν της μουσικής. Κάθε πράξη, κάθε αρχή μελωδίας, σηματοδοτεί την γέννηση μιας οντότητας, η εξέλιξη της οποίας συμβαίνει στον χρόνο που της έχει δοθεί. 

Ο θάνατος αυτής θα επέλθει, όταν η έκθεσή της ολοκληρωθεί, και η σιωπή ακουστεί. Όταν αναγεννηθεί κάποια στιγμή, το εάν θα είναι η ίδια ή κάποια, που της ομοιάζει, εξαρτάται μονάχα από την ίδια την φύση της. Η εσωτερική μουσική αποδίδει το άχρονο της κάθε αναγέννησης, το οποίο απλώς Είναι, αποφεύγοντας την κατηγοριοποίησή της σε εφήμερα μουσικά ρεύματα.

Οι συνθέτες, οι οποίοι είχαν αυτή την αποκάλυψη, ανέκαθεν αναζητούσαν τέτοιες μελωδίες, τις οποίες είτε δίνανε ατόφιες στην ανθρωπότητα είτε τις επεξεργαζόντουσαν συμφώνως προς το ρεύμα της εποχής τους - όμως η άχρονη φύση της βασικής ιδέας είναι ικανή να υπερισχύσει του εφήμερου ρεύματος! Όταν ο πυρήνας πληροί τις προδιαγραφές του άχρονου, θαύματα σαν αυτά της Ανοίξεως δύνανται να συμβούν. 
Ο μελωδικός σπόρος, ο οποίος φυτεύθηκε στα έγκατα του μυαλού του συνθέτη σε κάποιο χειμώνα σιγής, αρχίζει να βλασταίνει και τελικά γεννά με τις κατάλληλες διεργασίες, όταν δοθεί στους μουσικούς -με παρτιτούρα ή χωρίς. 
Ο συνουσιασμός των μουσικών και της μουσικής ιδέας είναι η αρχή. Όταν συμμετάσχει και ο ακροατής -ή, αλλιώς, ο όρος του παρατηρητή, κατά την κβαντική φυσική - τότε το μυστήριο τελείται. Έως ότου πέσει η Σιγή. Έως ότου ένας νέος μουσικός σπόρος φυτευθεί."