Γιοχάνεσμπουργκ ΙΙ - Inner City, η απαγορευμένη πόλη

Το van, που είχε τεθεί στην διάθεσή μας, περίμενε στην είσοδο του "The Michelangelo".
Κατέβηκα στην ώρα μου, χαμογέλασα συγκαταβατικά στον πορτιέρη του Ξενοδοχείου, που είχε κάτι από "Ηλία του 16ου" - στο μαύρο του, όμως, και μ' ένα σωρό σειρήτια και χρυσάφια στην στολή του.
Ο μαύρος οδηγός του van κρατούσε κιόλας την πόρτα ανοιχτή. Μπήκα βιαστικά και κάθησα. Έκλεισε την πόρτα, μπήκε κι αυτός μπροστά δεξιά, στην θέση του οδηγού, και γύρισε προς τα πίσω με βλέμμα ερωτηματικό: "Πού πάμε;".
"Στο κέντρο... Μια βόλτα στο κέντρο του Γιοχάνεσμπουργκ...".
Κάτι μουρμουράει σε αγγλικά σχεδόν ακατάληπτα. Δεν κατάλαβα απολύτως. Κάτι σαν "δεν ξέρω" ή "δεν μπορώ"... Άνοιξε την πόρτα του και βγήκε από το αυτοκίνητο, μπήκε στο Ξενοδοχείο... Δεν τον ξανάδα!
Λίγα λεπτά αργότερα εμφανίζεται ένας άλλος και παίρνει την θέση του στο τιμόνι.  Χαμογελάει, κοιτώντας πίσω και λέγοντας με αυτοπεποίθηση "Inner City, huh?"...
Ιnner City, λοιπόν - το κέντρο του Γιοχάνεσμπουργκ!..

Δεν χρειάσθηκε πολλή ώρα για να διανύσουμε την απόσταση από το γαλήνιο, ασφαλές Sandton ώς το κέντρο της πόλης. Διασχίσαμε ευρύχωρες, φαρδειές λεωφόρους, χωρίς ιδιαίτερη κίνηση. Τα προάστεια του Γιοχάνεσμπουργκ δεν διαφέρουν πολύ από όσα βλέπουμε στις όμορφες, τακτοποιημένες πόλεις του Ευρωπαϊκού Βορρά ή των ΗΠΑ. Περιποιημένα πεζοδρόμια, καθαροί δρόμοι, λίγος ή και καθόλου κόσμος να περιφέρεται, παιδιά δεν παίζουν πουθενά έξω, σπίτια ζηλευτά - αλλά όλα με το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο της πόλης αυτής: τα ηλεκτροφόρα συρματοπλέγματα στην κορυφή των μαντρότοιχων και πάνω από τις καγκελόπορτες.

Αναπτύσσουμε ταχύτητα και δεν αργούμε να φτάσουμε στα όρια του Inner City. 

Κρατάω την φωτογραφική μηχανή στα χέρια μου ήδη κι ετοιμάζομαι... Ανοίγω το παράθυρο δίπλα μου...

Ο οδηγός το καταλαβαίνει και μου λέει να το κλείσω.

"Επικίνδυνο", μουρμουρίζει... "Δεν θα σταματήσουμε πουθενά και καθόλου", διευκρινίζει. "Και το παράθυρο κλειστό"...

Συμμορφώνομαι! "Eyes only", σκέπτομαι... αλλά σιγά μη το βάλω κάτω. Ρυθμίζω την μηχανή όσο πιο καλά μπορώ για τις συγκεκριμένες συνθήκες, την κατευθύνω προς το κλειστό fume παράθυρο και αρχίζω: κλικ, κλικ, κλικ...

Οι φωτογραφίες, που ακολουθούν, είναι όλες τραβηγμένες μέσα από το κλειστό παράθυρο ενός van, που κινείται με αρκετά μεγάλη ταχύτητα στους δρόμους του Inner City του Γιοχάνεσμπουργκ μια Δεκεμβριάτικη Κυριακή, πρωί προς μεσημέρι.

Δεν διεκδικούν καλλιτεχνικές δάφνες, αλλά ελπίζω να δίνουν μια πολύ μικρή, αλλά, πάντως, στοιχειωδώς χαρακτηριστική γεύση από την ατμόσφαιρα ενός ιδιότυπου γκέτο μαύρων, στο κέντρο μιας πλούσιας, μεγάλης μαύρης πόλης, της οικονομικά πιο σπουδαίας πόλης μιας τεράστιας, ανεξάντλητης, μαύρης χώρας, της πιο ακμαίας οικονομίας της Αφρικής.  

Στην διάρκεια της σύντομης αυτής βόλτας δεν είδα κάτι επικίνδυνο ή απεχθές - όπως αυτά, που δυστυχώς πολύ συχνά πια βλέπουμε στο κέντρο της Αθήνας βράδυ ή ακόμα και πρωινές ώρες. Δεν είδα συναλλαγές ναρκωτικών, π.χ., ούτε και γυναίκες που μπορεί να επιδίδονταν σαφώς σε πορνεία... Μπορεί όλα αυτά να γίνονται κι εκεί - δεν ξέρω - αλλά, πάντως, δεν τα είδα στους δρόμους, από τους οποίους πέρασα εκείνη την Κυριακή το πρωί.

Είδα πολύ κόσμο, συχνά πλήθη ετερόκλητα και πολύχρωμα, συγκεντρωμένα εδώ κι εκεί.

Είδα εμπόριο και παραεμπόριο.

Είδα κυρίως μαύρους, ελάχιστους λευκούς - ίσως μόνον 2-3.

Είδα ερειπωμένα κτίρια.

Είδα πολλά - λίγα από τα οποία πρόλαβα να αποτυπώσω.

Κίνδυνο δεν αισθάνθηκα - κι ένας φίλος ντόπιος μου είπε τελικά ότι ναι, μάλλον, θα μπορούσα να ζήσω το φωτογραφικό μου όνειρο, να περπατήσω την πόλη, αλλά όχι μόνος και όχι με την συγκεκριμένη μηχανή στο χέρι! (OK, Rory. Την επόμενη φορά θάχω μια λιγότερο flashy μηχανή μαζί μου και θα σε αγκαζάρω για οδηγό).

  

Γιοχάνεσμπουργκ I - Oι άνθρωποι

Ήταν κιόλας μέσα Δεκεμβρίου όταν έφτασα στο Γιοχάνεσμπουργκ. Τρίτη μου φορά στην πόλη αυτή, μέσα στα τελευταία 10 χρόνια, κι ήμουν περίεργος να δω αν υπήρχαν σπουδαίες αλλαγές... Αυτό για το οποίο δεν ήμουν καθόλου μα καθόλου προετοιμασμένος κι ούτε και τόθελα ήταν το να φτάσω να κάνω Χριστούγεννα εκεί... 

Δεν ήταν στα σχέδιά μου κάτι τέτοιο κι η αλήθεια είναι πως όσο πλησίαζαν τα Χριστούγεννα τόσο μ' έζωναν τα μαύρα φίδια ότι θα το ζούσα κι αυτό...

Τελικά το απέφυγα στο παρά πέντε - έφτασα τελικά στην Αθήνα, αργά την παραμονή των Χριστουγέννων, έπειτα από ένα απίστευτα κουραστικό ταξίδι πάνω από την  Αφρική αρχικά κι έπειτα πάνω από την εξουθενωμένη από τα χιόνια και το κρύο Ευρώπη. Άλλαξα αεροπλάνο στην Ζυρίχη, που ήταν βροχερή, κατασκότεινη, αλλά, ευτυχώς, με το αεροδρόμιό της ανοιχτό, κι έφτασα στην Αθήνα ένα ράκος με 20 ώρες ταξιδιού στους ώμους μου κι ένα κεφάλι βαρύ σαν σίδερο. Αλλά τουλάχιστον ήταν ακόμα παραμονή Χριστουγέννων κι έκανα Χριστούγεννα με ανθρώπους δικούς μου, αγαπημένους - κι όλους λευκούς κιόλας!!! 

Το Γιοχάνεσμπουργκ είναι απλωμένο σ' ενα αχανές οροπέδιο υψομέτρου 1.750 μέτρων. Ο καιρός τέοιαν εποχή ήταν βέβαια καλοκαιρινός, με θερμοκρασίες της τάξης των 25 βαθμών, αλλά στο υποτροπικό κλίμα οι καιρικές εναλλαγές είναι συχνό φαινόμενο. Η λιακάδα δίνει ξαφνικά την θέση της σε καταιγίδες πυκνές, ακόμη και σε χαλάζι, όπως μόλις την περασμένη Κυριακή, και η υγρασία στην ατμόσφαιρα είναι σχεδόν μόνιμη.  

Είναι χαρακτηριστικός να συναντιούνται στον ουρανό  του Γιοχάνεσμπουργκ βαριά σύννεφα με γλυκό φως ηλιοβασιλέματος...  

... και η επόμενη μέρα να ξημερώνει με μια λαμπρή ανατολή!

Ο κόσμος τότε βρίσκει ακόμη μιαν ευκαιρία να χαρεί το φως και την γλυκειά ζέστη. 

                           

Τα παιδιά βρίσκουν καταφύγιο στα συντριβάνια...

Οι ομπρέλλες χρησιμεύουν για να προφυλάσσουν από τον ήλιο κι όχι απ' την βροχή.

Τουρίστες και ντόπιοι σπεύδουν να φωτογραφηθούν κάτω από το τεράστιο άγαλμα του ζωντανού θρύλου, που λέγεται Nelson Mandela, στην ομώνυμη πλατεία.

Από την άλλη πλευρά, στα φανάρια και στις γωνίες των δρόμων το θέαμα είναι οικείο για όσους ζουν στην Αθήνα. Μαύροι - κυρίως - πουλάνε εποχιακά είδη ή κάνουν κάποιο αυτοσχέδιο show, προκειμένου να βιοπορισθούν...  

                           

Άλλοι απλώς κάθονται όπου βρουν σαν να σκέπτονται, σαν να περιμένουν...

Άλλοι προκαλούν με τον τρόπο τους τα βλέμματα... Αρκετά αποτελεσματικά!

Άλλοι φλερτάρουν - ή μήπως όχι;

Νομίζω ότι στην ουσία δεν έχουν αλλάξει πάρα πολλά από την εποχή του apartheid. Οι λευκοί εξακολουθούν να βρίσκονται μερικά σκαλιά παραπάνω, και στις ανώτερες τάξεις έχουν προστεθεί και κάποιοι μαύροι. Αλλά ο πολύς κόσμος εξακολουθεί να ζει σε συνθήκες άθλιες ή, έστω, συνθήκες φτώχειας. Δεν μπορώ να ξέρω τι μπορεί να φταίει, αλλά εικάζω ότι οι μαύροι δεν ήταν φυσικά έτοιμοι να αναλάβουν μια τεράστια χώρα με απίστευτο φυσικό πλούτο και την μεγαλύτερη οικονομία της Αφρικής. Έπειτα από αιώνες καταπίεσης και περιθωριοποίησης, δεν είχαν ούτε κι έχουν ακόμη την παιδεία και την πείρα. Τα πράγματα μπορεί να αλλάζουν, βέβαια, αλλά αλλάζουν αργά... Η εγκληματικότητα είναι πολύ μεγάλη, οι διαφορές μεταξύ των τάξεων χαοτικές, η προκλητικότητα όσων έχουν χρήματα έντονη, η ανασφάλεια πανταχού παρούσα...  

Ο μέσος τουρίστας δεν κυκλοφορεί παρά μόνο σε πολύ συγκεκριμένα μέρη, όπου δεν υπάρχει κίνδυνος. Και, βέβαια, δεν κυκλοφορεί μόνος και ανέμελος...

Το κέντρο της πόλης, το inner city, είναι ένα είδος γκέτο, όπου απλώς δεν πατάει κανείς ξένος και οπωσδήποτε κανείς λευκός. Πλήθη στους δρόμους κι άνθρωποι σε ανάγκη, άλλοι εξαθλιωμένοι άλλοι όχι, κτίρια εγκαταλειμμένα, σχεδόν ερείπια. Όλα αυτά μπορεί ένας ξένος να τα δει μόνον αν το ζητήσει από τον οδηγό του, πάντα μέσα από το αυτοκίνητο, με τα τζάμια ανεβασμένα και χωρίς να σταματήσει πουθενά!  

Υποπτεύομαι, παρ' όλ' αυτά, ότι οι συνθήκες στο inner city θα είναι παράδεισος, συγκρινόμενες με αυτές στις παραγκουπόλεις, έξω από την πόλη...

Η χαρακτηριστικότερη εικόνα από όλο το Γιοχάνεσμνπουργκ - θα ττο πω αδίστακτα! - είναι τα συρματοπλέγματα...

Εδώ τα συρματοπλέγματα είναι απλά, αλλά συνήθως δεν είναι έτσι... Όλες οι μονοκατοικίες και τα gated communities των μεσαίων και ανώτερων τάξεων προστατεύονται από ψηλούς μαντρότοιχους, που καταλήγουν σε πυκνά συρματοπλέγματα στην κορυφή τους, που είναι όλα ηλεκτροφόρα! Η εικόνα σοκάρει όχι μόνον τον Ευρωπαίο, αλλά και τον Αμερικανό ακόμα, που γνωρίζει από ταξικές διαφορές και εγκληματικότητα... Αυτή είναι, ωστόσο, η πραγματικότητα και, όπως πρόσεξα, όταν πρόκειται να χτισθεί ένα σπίτι ή μια επαγγελματική εγκατάσταση, πρώτα χτίζεται η μάντρα γύρω-γύρω και τοποθετείται το ηλεκτροφόρο συρματόπλεγμα και έπειτα αρχίζει η κατασκευή, ώστε να προστατευθεί και το γιαπί με τα υλικά του.    

Το Γιοχάνεσμπουργκ, πάντως, παραμένει μια πολύχρωμη πόλη με εξαιρετικές ευκαιρίες για αγορές... Τα Malls του δεν έχουν τίποτε να ζηλέψουν από τα καλύτερα Ευρωπαϊκά και Αμερικανικά αδελφάκια τους, όλες οι μεγάλες φίρμες παρούσες και οι τιμές ειδικά στον ανδρικό ρουχισμό, στα είδση σπιτιού και στο φαγητό είναι εξευτελιστικές...

  

Σε όλη την πόλη αλλά και στους αυτοκινητόδρομους συναντά κανείς κιόσκια, τέντες ή απλώς ομπρέλλες, όπου πουλάει ο καθένας την πραμάτεια του ή την αγροτική παραγωγή του... 

Η κίνηση είναι πάντα μεγάλη και έντονη. Από το πρωί ώς το βράδυ... ώς την ώρα που ένα υπέροχο φεγγάρι θα ανατείλει και θα σταθεί πάνω από την πόλη...

Πέφτει η νύχτα, λοιπόν, αλλά θα πούμε κι άλλα για το Γιοχάνεσμπουργκ... Δεν τελειώσαμε!